Formatief evalueren

Toetsing is een onlosmakelijk onderdeel van het onderwijs, en wordt traditioneel gezien als hét middel voor kwaliteitsborging, certificering en selectie. Maar toetsen kunnen ook worden ingezet als instrument om het leerproces te ondersteunen en lerenden te informeren over hun ontwikkeling. Wanneer toetsen op deze manier in het onderwijs ingezet worden, spreken we over formatief toetsen of in het Engels formative assessment. Door het maken van een formatieve toets krijgt een leerling of student ook inzicht in de vorm en inhoud van een toets, wat bijdraagt aan de transparantie van toetsing. Daarnaast kan een formatieve toets zorgen voor een beter begrip van de leerstof.  Op Scienceguide staat een artikel met als tip ‘Grijp de kans om de formatieve functie van toetsing te versterken’.

De Corona-maatregelen zijn genomen op een moment dat veel studenten zich aan het voorbereiden waren op toetsen en examens. Het is niet meer dan logisch dat vele vragen van studenten zijn gericht op de wijze waarop de toetsing (met summatieve functie) zal plaatsvinden. In de slipstream van het besluit om centrale eindexamens dit jaar geen doorgang te laten vinden zal de vraag rijzen waarom we überhaupt die fixatie met een eindtoets hebben. We kunnen nu hoe dan ook deze tijd benutten om de formatieve functie van toetsing te versterken door inzet van de juiste didactiek.

Met formatief evalueren krijg je meer inzicht in het leerproces. Dat geldt voor je studenten als voor jezelf over de studenten. Verder, ben je bewust van de verschillende doelen en functies die een tussentijdse toets kan hebben. Een tussentijdse toets kun je inzetten om voorkennis te activeren, als leerstrategie of als monitoringsinstrument. Afhankelijk van het doel kunnen andere ontwerpkeuzes gemaakt worden.