Tips & Trucs

Deze tips en trucs worden regelmatig bijgewerkt.

  • Prioriteer. Doe eerst wat echt nodig is.
  • Laat studenten eventueel eerst zelfstandig materiaal bestuderen met verwerkingsopdrachten waar je later op terugkomt wanneer je je  afstandsonderwijs verder hebt vormgegeven.
  • Bekijk op Edulab het overzicht van mogelijkheden voor afstandsonderwijs.
  • Houd het kort en simpel. Bijvoorbeeld korte online sessies (15-30 min). Laat studenten voorafgaand aan de online sessie zelfstandig materiaal bestuderen en/of opdrachten maken en kom daarop terug tijdens de online sessie.
  • Leg de lat niet te hoog, accepteer dat misschien niet alles vlekkeloos verloopt.
  • Begin – waar mogelijk- met tools die je al kent. Als je daarna meer tijd hebt en je onderwijs verder wilt versterken neem dan contact op met je adviseur van jouw cluster.
  • Bij synchroon onderwijs is het afstandsonderwijs en de communicatie live. Dit is lastiger om qua logistiek en techniek goed te regelen. Een voorbeeld van synchroon onderwijs is het streamen van hoorcolleges via Microsoft Teams. Kies daar waar het mogelijk is voor asynchroon onderwijs, vooral als je problemen voorziet (bijv. slechte internetverbinding bij studenten of bij jezelf).
    • Neem synchroon onderwijs eventueel op, zodat bij internetproblemen studenten alsnog later het onderwijs kunnen terugkijken.
  • Bij asynchroon afstandsonderwijs kunnen studenten leren op verschillende momenten. Ze hoeven niet op specifieke tijden online te zijn om het onderwijs te volgen. Voorbeelden van asynchroon onderwijs zijn o.a. het beschikbaar maken van artikelen, kennisclips, e-modules, verwerkingsopdrachten die studenten in hun eigen tijd kunnen maken, en interactiviteit in een forum of Microsoft Teams.
  • Voor extra informatie zie ook mijnhva.nl/thuiswerken voor uitgebreide tips over online samenwerken
  • Zorg ervoor dat er interactie plaatsvindt in je online (werk)college, zodat er niet alleen sprake is van kennisoverdracht, maar studenten ook actief met de lesstof omgaan. Denk bijvoorbeeld aan:
    • Interactie tussen studenten onderling (door een discussieforum, een peer-feedback-opdracht waarbij studenten feedback op elkaars werk geven of een groepsopdracht)
    • Interactie tussen studenten en de docent (door individuele gesprekken in te plannen met studenten, of door als docent in een vragen uurtje in te stellen)
  • Geef studenten een (simpele) opdracht waardoor je weet of ze de instructie begrepen hebben. Laat je instructie bijvoorbeeld samenvatten in een half A4’tje of laat ze vragen beantwoorden (bijvoorbeeld met Kahoot of Mentimeter).
  • Maak je gebruik van een ‘live’ interactie? Start dan met een heldere uitleg van de ‘vergaderdiscipline’: Hoe gaat de sessie verlopen, hoe kunnen ze vragen stellen (via de microfoon/chat etc.), hoe lang zal de sessie duren, etc.
  • Geef studenten duidelijk aan wat ze elke dag, elke week of elke periode precies moeten doen.
  • Geef als docent regelmatig een update met feedback en feedforward. Wat hebben we in de afgelopen dag/week/periode gedaan en wat gaan we in de komende periode doen?
  • Maak een planning voor de activiteiten en geef die aan de studenten. Ga er niet van uit dat ze alles zelf kunnen.
  • Maak afspraken in de instelling over welke kanalen ingezet worden en welke informatie je waar neerzet. Het wordt onoverzichtelijk voor studenten als daarover geen duidelijke lijn wordt afgesproken en elke docent op zijn eigen manier informatie verspreidt.

Online studeren kan een eenzame bezigheid zijn, daarom is het goed om als docent zichtbaar en bereikbaar te zijn voor de studenten.

  • Laat als docent regelmatig iets van je horen of zien, laat weten dat je er bent. Maak een blog, discussiegroep of iets dergelijk aan.
  • Plaats een foto van jezelf op de site en geef aan hoe en wanneer je bereikbaar bent.
  • Neem een korte introductievideo op of schrijf een introductietekst bij je foto.
  • Maak een blog waarin je met enige regelmaat een bericht (post) plaatst, bijvoorbeeld een korte reflectie op de vorderingen van studenten in de cursus.
  • Reageer op bijdragen van studenten in het discussieforum. Bij voorkeur niet op ieder bericht, je wil dat studenten op elkaar reageren. Kom in actie als de stilte te lang duurt.

Veel toetsvormen kunnen we online afnemen. Hierbij overzicht van de mogelijkheden met de online HvA tools. Op score.hva.nl is meer informatie opgenomen over de diverse mogelijkheden.

Juist bij online leren kan dat lastig zijn. Investeer daarom in contact, bijvoorbeeld filmpjes, en schroom niet om wat humor of iets persoonlijks erin te zetten. Bevorder samenwerking tussen en met studenten. Online discussies, virtuele klassen, WhatsApp groepen, noem maar op. Voorkom dat studenten zich eenzaam voelen. Dat gevaar is er toch al.

Daarmee wordt bedoeld dat ze het gevoel hebben aan te kunnen wat ze doen en dat het zinvol is. Wat bijvoorbeeld enorm kan helpen, en wat vaak vergeten wordt in afstandsonderwijs, is dat je steeds goed uitlegt waar iets voor dient. Dus waarom het zinvol is een PowerPoint presentatie te bekijken of een stuk te lezen. In contactonderwijs gaat dat vaak meer vanzelf, al is het maar door het enthousiasme dat je als docent uitstraalt. Vergeet dus niet die zinvolheid expliciet te benoemen.

Probeer van tevoren al rekening te houden met hun voorkennis. Richtlijnen uit expliciete, directe instructie kunnen hierbij helpen. Voorkom dat je de presentaties te ingewikkeld of te lang maakt, of dat studenten steeds heen en weer moeten springen tussen mediatypes en de rode draad kwijt raken. Hierbij hoort ook studenten regelmatig van feedback voorzien. Juist bij online leren mis je vaak het gevoel van ‘op de goede weg zitten’. Al deze zaken aandacht geven is belangrijk want het versterkt het gevoel van competentie. En dat is een van de drie pilaren waar intrinsieke motivatie op staat.

Soms lijkt dat wat in tegenspraak met de richtlijnen om competentie te ervaren, maar dat is slechts een schijnbare tegenstelling. Bedenk dat je studenten op afstand moeilijk kunt ‘dwingen’ en controleren. Beter is om ervan uit te gaan dat ze jouw leerstof interessant en relevant vinden. Dat helpt enorm om hun intrinsieke motivatie niet te verstoren. Vermijd controlerend taalgebruik. Geef waar mogelijk (en zonder verwarring te veroorzaken) keuzemogelijkheden aan je studenten. Zorg dat assessment als ondersteunend wordt ervaren, in plaats van als afrekening.

  • Bedenk werkvormen die bijdragen aan het bereiken van de leerdoelen.
  • Gebruik motiverende en doelgerichte opdrachten en laat je betrokkenheid als docent zien.
  • Zorg voor interactie en samenwerking. Het vergt improvisatievermogen om studenten te laten samenwerken via een online omgeving. Elders op deze site is daarover meer informatie te vinden.
  • Doe beroep op zelfverantwoordelijk leren. Dat is voor alle leeftijden belangrijk, ook al kunnen studenten die ouder zijn dan 25 beter zelf plannen dan jongere studenten.
  • Activeer voorkennis. Begin eens met een stelling of een actueel nieuwsbericht.
  • Zorg voor gespreid leren. Een keer leren is niet genoeg. Alleen door oefenen blijft de kennis hangen. Plan bij voorbaat al oefenmomenten en herhalingen in.
  • Ga efficiënt om met feedback. Zorg bijvoorbeeld dat studenten eerst elkaar helpen voordat ze bij de docent aankloppen met vragen. Wanneer je een individuele student feedback geeft die ook nuttig is voor anderen, zorg dan dat er een plek is waar andere studenten daar ook van kunnen profiteren en het kunnen nalezen, naluisteren of nakijken.
  • Spreek korte feedback in of maak een video en stel de fragmenten voor iedereen ter beschikking.
  • Bedenk manieren om te checken of iedereen nog op schema zit. Je kunt bijvoorbeeld nagaan of iedereen een uitwerking heeft ingestuurd.
  • Hou achterblijvers bij de les en spoor ze aan.  Doe een beroep op hun eigen verantwoordelijkheid en toon je betrokkenheid.

Ook al is er geen fysiek contact, er zijn binnen online onderwijs verschillende manieren van communicatie mogelijk.

  • Richt een discussiegroep in en maak duidelijk waar deze voor bedoeld is en hoe men ermee om kan gaan.
  • Maak gebruik van chatten en kondig aan wanneer je online bent. Dat kan heel handig zijn voor een vragenuurtje.
  • Kom niet in de verleiding om een hele les op te nemen en online te zetten. Hou het simpel en klein. Gebruik de webcam of microfoon om een korte uitleg te geven en plaats dit fragment op de site of stuur het naar de studenten.
  • Gebruik de virtuele klas spaarzaam. Niet alle lessen hoeven vervangen te worden door een online virtuele klas. Zet de virtuele klas alleen in als het echt een toegevoegde waarde heeft.
  • Maak duidelijk welke communicatiekanalen worden ingezet en hoe ze gebruikt worden. Maak daarover afspraken binnen de instelling.