Leerlingen activeren als leerbron van elkaar

Home/Leerlingen activeren als leerbron van elkaar
Leerlingen activeren als leerbron van elkaar2021-03-30T11:40:01+02:00

De opvatting dat leerlingen van elkaar kunnen leren is al honderden, zo niet duizenden jaren oud. Vooral in het hoger onderwijs is er veel onderzoek gedaan naar de vraag of leerlingen elkaars prestaties nauwkeurig genoeg kunnen beoordelen. De afgelopen jaren is er steeds meer belangstelling ontstaan voor de gedachte dat leerlingen elkaar ook formatief zouden kunnen evalueren — dus niet om elkaars werk te beoordelen, maar om ervoor te zorgen dat het beter wordt.

We betrekken leerlingen niet alleen bij het evalueren van het werk van klasgenoten om leraren werk te besparen. Indien deze strategie goed wordt ingevoerd, kan die de prestaties van leerlingen substantieel verbeteren, zowel van degenen die helpen als van degenen die geholpen worden. Het bevorderen van samenwerkend leren dient sowieso gestimuleerd te worden aangezien scholen jongeren zouden moeten voorbereiden op samenwerken, omdat ze dat later op hun werk en in de samenleving ook moeten doen. Een andere reden is dat leerlingen die samenwerken meer leren over het onderwerp dan leerlingen die alleen werken of wedijveren met hun klasgenoten.

David en Roger Johnson twee vooraanstaande onderzoekers op dit gebied – definiëren samenwerkend leren als datgene wat plaatsvindt als leerlingen ‘samenwerken(d)’ (werken) om gedeelde leerdoelen te bereiken’ (Johnson et al., 1998, p. 28). Er vijf voorwaarden waarmee je de kans kunt vergroten dat samenwerkend leren de prestaties van leerlingen verbetert (Johnson & Johnson, 1994):

  1. Positieve onderlinge afhankelijkheid
    Misschien wel de belangrijkste vereiste voor effectief samenwerkend leren is dat de leerlingen weten dat ze ‘in hetzelfde schuitje’ zitten. Het succes of falen van de ene leerling kan niet los worden gezien van dat van de rest van de groep. Leerlingen moeten er zelf voor zorgen dat ze de opgegeven stof leren en dat andere leden van de groep dat ook doen. Een werkvorm als Jig-Saw leent hiervoor heel goed.
  2. Uitgebreide (rechtstreekse) interactie
    Hoewel positieve onderlinge afhankelijkheid op zich al voldoende kan zijn om de motivatie van leerlingen te vergroten, wordt dit effect nog versterkt als leerlingen de gelegenheid krijgen om rechtstreeks samen te werken. Ze kunnen elkaar dan helpen, hulpbronnen uitwisselen, elkaar feedback geven, elkaars ideeën aan de kaak stellen en het werk van de groep in algemene zin bevorderen.
  3. Bewuste individuele verantwoordelijkheid
    De lastigste voorwaarde om consequent door te voeren is wellicht dat leerlingen zich ervan bewust dienen te zijn dat ze individueel verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van hun bijdrage. Er zijn allerlei manieren om dit voor elkaar te krijgen. Je kunt overwegen om de prestaties van individuele leerlingen te laten evalueren en het resultaat van die evaluaties beschikbaar te stellen aan de rest van de groep, zodat het individu verantwoording moet afleggen aan de andere leden van de groep voor zijn of haar bijdrage.
  4. Frequent toepassen van sociale vaardigheden om te kunnen samenwerken
    Een van de belangrijkste bevindingen uit het onderzoek naar groepswerk is dat maar weinig leerlingen erin slagen de vaardigheden op te doen voor het werken in kleine groepen, zonder dat ze eerst expliciet leren hoe ze effectief kunnen samenwerken, Motiveer leerlingen vervolgens om deze vaardigheden ook te gebruiken. Leerlingen moeten leren om elkaar te vertrouwen, effectief te communiceren, alle leden van de groep te accepteren en te ondersteunen, en de mogelijke conflicten op een respectvolle en constructieve manier op te lossen.

  5. Regelmatig groepsevaluatie van het huidige functioneren
    Als leerlingen eenmaal de vaardigheden bezitten om in groepjes te kunnen werken, moeten ze er ook voor kiezen om deze vaardigheden toe te passen, Dit kun je bereiken door regelmatig tijd uit te trekken voor reflectie op het samenwerkend leerproces door de groepjes, zodat:

    • groepjes kunnen werken aan een goede werkrelatie tussen de leden;
    • de groepsleden samenwerkende vaardigheden van elkaar kunnen leren;
    • de groepsleden feedback krijgen van elkaar op hun bijdragen; de groepsleden op metacognitief niveau gaan denken;
    • er een formele gelegenheid is om de successen te vieren.

Peer feedback

Peer Feedback is het laten beoordelen van studenten door studenten. Het laten nakijken van werk kan door studenten elkaar feedback te laten geven. Studenten beoordelen elkaars werk aan de hand van [...]

Ga naar de bovenkant